Bên mình làm tổng vệ sinh cho khá nhiều nhà vào dịp trước Tết và trước Rằm tháng 7. Có một tình huống lặp lại đến mức thành kinh nghiệm chung.

Khách nhờ đánh lại bộ đỉnh đồng. Đánh xong sáng bóng, ai cũng hài lòng. Chừng hai tuần sau gọi lại, bảo xỉn y như cũ.

Gần như lần nào nguyên nhân cũng giống nhau: lau chưa khô hẳn đã đặt lại lên bàn thờ.

Nên bài này nói cả cách đánh lẫn cách giữ. Phần giữ mới là phần quyết định.

Vì sao đồ đồng bị xỉn?

Đồng phản ứng với oxy và hơi ẩm trong không khí, tạo lớp oxy hóa mỏng trên bề mặt. Lớp này làm đồ mất độ sáng và ngả màu sẫm.

Tháng 7 và tháng 8 ở miền Bắc độ ẩm cao, nên tốc độ xỉn nhanh hơn hẳn các mùa khác.

Khói hương cũng góp phần. Nhựa dầu trong khói bám lên bề mặt và giữ ẩm ở đó.

Đồ đồng rất dễ bị oxy hóa

Phân biệt loại đồ trước khi đánh

Đây là bước bỏ qua thì dễ hỏng đồ.

Không chắc thuộc loại nào thì thử ở mặt đáy, chỗ không ai nhìn thấy.

Ba cách đánh theo mức độ xỉn

• Xỉn nhẹ: nước vo gạo đặc. Ngâm đồ khoảng ba mươi phút, sau đó chà bằng khăn mềm, rửa lại nước sạch. Cách nhẹ nhàng nhất.
• Xỉn vừa: chanh chấm muối. Cắt đôi quả chanh, chấm muối hạt vào mặt cắt, chà trực tiếp lên bề mặt theo vòng tròn nhỏ.
• Xỉn nặng: giấm pha muối. Pha khoảng một bát giấm với một thìa muối, nhúng khăn rồi chà. Vết bám cứng thì đắp khăn thấm dung dịch lên mười phút cho ngấm rồi mới chà.

Thực hiện cách đánh bóng đồ đồng với chanh hoặc muối

Bước quyết định: lau khô hoàn toàn

Sau khi đánh xong bằng bất kỳ cách nào, làm đủ hai việc này.

Rửa lại bằng nước sạch cho hết mùi chua. Axit còn sót sẽ tiếp tục ăn bề mặt, và cũng để lại mùi khi thắp hương.

Lau khô hoàn toàn ngay lập tức. Dùng khăn khô mềm lau kỹ, kể cả các khe chạm khắc và mặt trong.

Đồ có hoa văn phức tạp thì dùng máy sấy tóc ở chế độ gió mát thổi vào khe cho khô hẳn.

Đây chính là bước phần lớn mọi người làm qua loa, và cũng là lý do đồ xỉn lại nhanh.

Ba thứ tuyệt đối không dùng

• Giấy nhám. Làm sạch thật, nhưng để lại vết xước li ti. Vết xước giữ ẩm, và sau đó đồ xỉn nhanh hơn cả lúc chưa đánh.
• Búi sắt và miếng cọ nhám. Cùng lý do trên.
• Hóa chất tẩy mạnh chứa clo. Ăn mòn đồng và làm rỗ bề mặt.

Không dùng giấy nhám để đánh bóng

Giữ độ sáng giữa hai lần đánh

Ba việc đơn giản, làm được thì khoảng cách giữa hai lần đánh giãn ra đáng kể.

• Lau khăn khô mỗi tuần một lần. Chỉ cần phủi bụi và lau lớp ẩm bám. Mất hai phút.
• Không đặt đồ đồng sát tường ngoài trong mùa mưa. Mặt tiếp giáp tường ẩm là chỗ xỉn trước tiên.
• Giữ khu vực bàn thờ thoáng. Sau khi thắp hương, để phòng thông gió một lúc thay vì đóng kín ngay.

Việc này gia đình tự làm được

Đánh bộ đồ thờ cỡ thường mất khoảng một tiếng. Phần lớn gia đình tự làm, và nhiều nhà coi đây là việc của gia đình nên không muốn thuê.

Đáng cân nhắc dịch vụ là khi bộ đồ đồng lớn, nhiều món, hoặc kết hợp với buổi tổng vệ sinh trước lễ. Hotline 1900 633 969.

Còn phần nghi thức bao sái thì gia đình vẫn nên tự thực hiện.

Vài câu hay được hỏi

Đánh đồ đồng bao lâu một lần?

Tùy độ ẩm và mức thắp hương. Thông thường trước Rằm tháng 7 và trước Tết là hai dịp chính. Lau khô kỹ và phủi bụi hằng tuần thì hai lần một năm là đủ.

Đánh xong sao hai tuần đã xỉn lại?

Gần như luôn do lau chưa khô hẳn trước khi đặt lại. Đồng còn ẩm gặp không khí ẩm sẽ xỉn rất nhanh.

Có được dùng kem đánh răng để đánh đồng không?

Có thể với vết xỉn nhẹ, vì kem đánh răng có hạt mài rất mịn. Nhưng phải rửa thật sạch sau đó, và không dùng loại có hạt lớn.

Đồ đồng cổ có nên đánh bóng không?

Không nên. Lớp patina trên đồ cổ là phần tạo nên giá trị.

Đánh đồ đồng xong có thắp hương ngay được không?

Nên rửa lại bằng nước sạch và lau khô hẳn trước, vì giấm hay chanh còn sót sẽ để lại mùi chua.